Tuần: 22 Ngày soạn: 09/01/2012
Tiết PPCT: 23
CHƯƠNG II
VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV
BÀI 17
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN
(TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thức
Giúp HS hiểu:
- Quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà nước phong kiến Việt Nam diễn ra trong một thời gian lâu dài trên một lãnh thổ thống nhất.
- Nhà nước phong kiến Việt Nam được tổ chức theo chế độ quân chủ trung ương lập quyền, có pháp luật, quân đội và có chính sách đối nội đối ngoại đầy đủ tự chủ và độc lập.
- Trên bước đường phát triển, mặc dù tính giai cấp ngày càng gia tăng, nhà nước phong kiến Việt Nam vẫn giữ được mối quan hệ gần gũi với nhân dân.
2. Về tư tưởng tình cảm
- Bồi dưỡng ý thức độc lập dân tộc, bảo vệ sự thống nhất nước nhà.
- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc.
3. Về kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng phân tích so sánh.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Việt Nam .
- Tranh ảnh Văn Miếu, nhà nước.
- Một số tư liệu về nhà nước các triều đại Lý, Trần, Lê, Sở.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Tóm tắt diễn biến, qua đó nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng.
2. Giới thiệu bài mới
Thế kỷ X đã mở đầu thời đại phong kiến độc lập của dân tộc Việt Nam từ thế kỷ X dến XV trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất nhà nước quân chủ chuyên chế phong kiến được thành lập và từng bước phát triển, hoàn thiện đạt đến đỉnh cao. Để hiểu được quá trình hình thành và phát triển của nhà nước phong kiến Việt Nam, chúng ta cùng tìm hiểu bài 17.
3. Tiến trình tổ chức dạy và học

Hoạt động của thầy và trò
Kiến thức cơ bản

*Hoạt động 1: Cả lớp - Cá nhân
Trước hết GV nhắc lại ý nghĩa của cuộc chiến thắng Bạch Đằng 938 mở ra một thời kỳ độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc. Song sau hơn 1000 năm Bắc thuộc nhiều yêu cầu lịch sử được đặt ra mà trước mắt là phải giũ vững an ninh và thống nhất đất nước. Đánh lại các cuộc xâm lược của nước ngoài, bảo vệ nền độc lập, tự chủ của Tổ quốc, để đáp ứng yêu cầu đó, năm 939 Ngô Quyền xưng vương.
- GV tiếp tục trình bày: Ngô Quyền xưng vương đã bỏ chức Tiết độ sứ, xây dựng cung điện, triều đình, đặt chiếu quan nghi lễ theo chế độ quân chủ.
- GV phát vấn HS: việc Ngô Quyền xưng vương xây dựng một chính quyền mới có ý nghĩa gì?
- GV gợi ý:
- GV tiếp tục giảng bài:
- GV: giảng giải thêm về quốc hiệu Đạo Cồ Việt và tình hình nước ta cuối thời Đinh, nội bộ lục đục, vua mới còn nhỏ (Đinh Toàn 6 tuôi), lợi dụng tình hình đó quân Tống đem quân sang xâm lược nước ta. Trước nguy cơ bị xâm lược, Tháu hậu Dương Thị đã đặt quyền lợi dân tộc lên trên quyền lợi dòng họ, lấy áo long cổn khoác lên mình Lê Hoàn và chính thức mời Thập đạo tướng quân Lê Hoàn lên làm vua, để có điều kiện lãnh đạo chống Tống. Nhà tiền Lê thành lập.
- GV có thể minh họa bằng sơ đồ đơn giản:







- GV: Em có nhận xét gì về tổ chức nhà nước thời Đinh, tiền Lê?
Gợi ý: So với Ngô Quyền
+ Thời Ngô chính quyền trung ương chưa quản lý được các địa phương ( loạn 12 sứ quân.
+ Thời Đinh, thời Tiền Lê: Dưới vua có 3 ban chính quyền trung ương kiểm soát được 10 đạo ở địa phương.
- HS suy nghĩ và trả lời.
- GV nhận xét, kết luận:Thời Đinh, Lê nhà nước quân chủ chuyên chế chính thức được thành lập.
- Giải thích khái niệm quân chủ chuyên chế:
- HS: nghe và ghi.
- GV: Nhìn vào cách tổ chức bộ máy nhà nước ở nước ta thế kỷ X, em có nhận xét gì?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV kết luận

* Hoạt động 2: Lớp và cá nhân
- GV thuyết trình về sự sụp đổ của nhà Lê và sự thành lập của nhà Lý, và những ý nghĩa trọng đại của các vua thời Lý.
HS nghe và ghi nhớ


- GV có thể đàm thoại với HS về: Lý Công Uẩn, trích đọc chiếu